ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

90

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

تعبير به « غايت » - بر خلاف « سبقت » - در هر دو مورد صحيح است وغايت در اين مورد مثل كلمهء مصير ومآل است كه به معناى سرانجام ومقصد مىباشد كه خداوند متعال در قرآن مىفرمايد : وَجَعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلُّوا عَنْ « 2 » ؛ ودر اين جا درست نيست كه گفته شود : سبقتكم إلى النّار ؛ « سرانجام مسابقهء شما آتش است » . اكنون ، در اين خطبه خوب دقت كنيد كه باطنش شگفت‌آور وظريف ومضامين آن بسيار عميق است - وبيشتر سخنان امام ( ع ) چنين است . ودر پايان معرفى اين خطبه بيان مىدارد كه در برخى ديگر از نسخه‌هاى نهج البلاغة چنين آمده است : والسّبقة الجنّة ؛ به ضمّ سين ، و « سبقه » در لغت به معناى جايزه است خواه ثروت ومال يا آبرو ومقام باشد . هر دو كلمه از نظر معنا به همديگر نزديكند ، زيرا هر دو به معناى چيزى است كه در برابر كار پسنديده نصيب انسان مىشود . ( در پايان اظهار نظر سيد رضى شارح مىگويد ) ( 6512 - 6490 ) اين قسمت خطبهء مستقلى نيست ، بلكه بخشي از خطبه‌اى است كه بعد به شرح آن خواهيم رسيد كه با اين جمله‌ها آغاز مىشود : الحمد للّه غير مقنوط من رحمته : « ستايش پروردگارى را كه نااميدى از رحمتش وجود ندارد » « 3 » وعلت تقدم اين قسمت از خطبه همان است كه سيد رضى در خطبهء أول كتاب تذكر داده كه در تنظيم خطبه‌ها ترتيب را رعايت نمىكند . اين فصل از سخنان امام ( ع ) يازده مطلب آموزنده را در بر دارد : ( 6520 - 6513 ) مطلب أول آن كه انسان نبايد دلبستگى به دنيا داشته باشد واين مطلب از جملهء ألا « 4 » وانّ

--> ( 2 ) سوره إبراهيم ( 14 ) آية ( 3 ) : بگو : بهره بگيريد زيرا بازگشت شما به آتش جهنم است . ( 3 ) خطبه 44 از همين جلد . ( 4 ) آنجا كه متن خطبه را آورده چنين است : امّا بعد فانّ الدنيا ، ظاهرا اينجا توجهى به أصل لفظ سخن امام نشده است .